Kim jest patron grodziskiej „czwórki”?

Szkoła Podstawowa nr 4 w Grodzisku (dawniej Kobylniki) otrzymała niedawno imię Józefa Rejdycha. Rada Miejska Grodziska na wniosek społeczności szkolnej nadała imię przedwojennego kierownika szkoły w Kobylnikach.

Placówka szkolna w Kobylnikach, powstała w połowie wieku XIX. Za sprawą Prusaków została przeniesiona do obecnego budynku, postawionego w 1897 r. Po powstaniu wielkopolskim wieś Kobylniki, jak cała ziemia grodziska, zostały włączone do państwa polskiego.

Szkoła mająca być oznaką pruskich wpływów została wtedy spolonizowana. Nastąpiła zmiana języka wykładowego z niemieckiego na polski, zmieniono również kadrę nauczycielską i kierownictwo szkoły. Po przewrocie majowym w 1926 r. i zmianie politycznej rzeczywistości, kiedy władze przejęli ludzie związani z Józefem Piłsudskim, kierownikiem szkoły w ówczesnych Kobylnikach został Józef Rejdych – legionista i „piłsudczyk” pochodzący ze wschodniej Polski.

J. Rejdych urodził się w okolicach Alwerni w powiecie chrzanowskim 23 stycznia 1894 r. Został ochrzczony w parafii Poręba Żegota. W dzieciństwie mając 14 lat stracił ojca i wychowywał się wraz rodzeństwem: Franciszkiem, Łucją i Stefanem pod opieką matki Magdaleny z Porzyckich.

Po ukończeniu kształcenia powszechnego Rejdych mimo trudnej sytuacji rodzinnej kształcił się w seminarium nauczycielskim w Białej (dziś Bielsko – Biała), które ukończył w 1914 r. Zamiast szukać wtedy pracy w placówce szkolnej, świeżo „upieczony” nauczyciel wędruje na front, ponieważ latem 1914 r. rozpoczyna się I wojna światowa. Nasz bohater trafił wtedy do I Pułku Legionów – elitarnej formacji polskiego wojska pod komendą Józefa Piłsudskiego. Przechodzi koleje losu, które przypisane są podczas trwania wojny legionistom, a więc zmagania zbrojne oraz internowanie przez Niemców i Austriaków. Po zakończeniu I wojny światowej Rejdych zostaje w Wojsku Polskim. Służy w 22 Pułku Piechoty. 1 czerwca 1919 r. zostaje awansowany na stopień podporucznika z przydziałem do kadry Okręgu Korpusu VII.

Po zakończeniu zmagań zbrojnych w ramach walk o granice II RP, w 1922 r. 28 –letni wówczas Józef Rejdych żeni się z 19- letnią Anną Mitkowską. Rodzina zamieszkała w Alwerni w jednej z kamienic na Rynku. Z tego związku narodziła się trójka potomstwa: córki Danuta i Halina oraz syn Zbigniew.

W 1926 r. Rejdych wraz z rodziną przenosi się do podgrodziskich Kobylnik, obejmując posadę nauczyciela i zarazem kierownika szkoły. J. Rejdych kieruje placówką, w której zatrudnionych jest oprócz niego jeszcze troje pedagogów (Antoni Ewert, Irena Nawrocka, Genowefa Malesówna). Nauka odbywa się wtedy w trzech klasach z powodu braków lokalowych i licznego grona uczniów- dwuzmianowo. Kierując placówką oświatową J. Rejdych jest odpowiedzialny za wdrażanie w szkole od 1932 r, reformy edukacyjnej, ministra Janusza Jędrzejewicza. Wprowadziła ona sześcioletnią szkołę powszechną. Efekty wyników pracy kierownika kobylnickiej szkoły zostały sprawdzone wiosną 1939 r., kiedy odbyła się wizytacja szkoły przez władze oświatowe. Po zakończeniu roku szkolnego, latem 1939 r. kierownik Rejdych udał się na zasłużony urlop wraz z rodziną do Ciechocinka. Jak się okazało, spędzał tam ostatnie wspólne chwile z żoną i dziećmi. Zagęszczająca się wokół Polski atmosfera zagrożenia i wojny powodowała, że Rejdych jako oficer rezerwy w połowie sierpnia 1939 r. zamiast przygotowywać początek kolejnego roku szkolnego w Szkole Powszechnej w Kobylnikach został powołany do wojska. Najpierw trafił do Poznania, później w okolice Chełma. We wrześniu1939 r. jak wielu dostaje się do sowieckiej niewoli. Jako oficer trafia do obozu w Kozielsku. Stamtąd pisze do żony ostatni list. Anna Rejdych wraz z dziećmi po mobilizacji męża i na wieść o zagrożeniu niemieckim nie wróciła do Grodziska. Próbując przedostać się do rodziny na południe, na skutek „paraliżu wojennego” jaki ogarnął Polskę trafiła do Warszawy. Na początku 1940 r. rodzina przeniosła się jednak do Krakowa. Z nadzieją każdego dnia oczekiwano wieści o ojcu i mężu. Tymczasem w „Gońcu krakowskim” wiosną 1943 r. opublikowana została informacja o zbrodni katyńskiej i wstępna lista zamordowanych. Wśród nazwisk znalazło się nazwisko „Józef Redych”…. Pozostałe dane i fakty potwierdzały tożsamość naszego bohatera. Kierownik kobylnickiej szkoły zamordowany został w Katyniu.

Tekst powstał na podstawie artykułu K. Paw w miesięczniku „Alchemik” oraz „Historii Szkoły Podstawowej w Kobylnikach” autorstwa K. Hoffmana. Zdjęcia ze zbiorów Szkoły Podstawowej nr 4.

Sebastian Skrzypczak

Wszystkich zainteresowanych historią Grodziska Wielkopolskiego i okolic zapraszamy na nasze strony: https://www.facebook.com/TowarzystwoMilosnikowZiemiGrodziskiej/

Wybrane dla Ciebie

Autor: PGO24