Marcin Rożek (1885-1944)

19 maja mija 75 lat od śmierci w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz Marcina Rożka – wybitnego wielkopolskiego artysty rzeźbiarza i malarza.

Urodził się 8 listopada 1885 r. w Kosieczynie koło Zbąszynka, w rodzinie robotnika kolejowego Andrzeja i Katarzyny z domu Andres.

W 1900 rozpoczął w Poznaniu naukę zawodu kamieniarza, a już w 1904 r. Towarzystwo Naukowej Pomocy im. Karola Marcinkowskiego przyznało mu stypendium, dzięki któremu mógł studiować w szkole rzemiosł artystycznych w Berlinie. Później kontynuował swoją edukację w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium i Paryżu.

Niektóre z jego dzieł jak wykonany w 1923 r. pomnik „Siewcy” w Luboniu czy popiersie Fryderyka Chopina, które obecnie znajduje się na tyłach poznańskiej fary, przetrwały do dzisiejszych czasów. Inne jak monumentalny pomnik Bolesława Chrobrego w Gnieźnie zniszczyli Niemcy w czasie okupacji.

Obecny pomnik Bolesława Chrobrego znajdujący się przed Katedrą w Gnieźnie to powojenne już dzieło innego rzeźbiarza związanego z Wielkopolską – Jerzego Sobocińskiego. Marcin Rożek był bardzo pracowity, jego rzeźby spotkać można w całej Wielkopolsce. Nie wszyscy wiedzą na przykład, że postać kata z pręgierza na poznańskim Starym Rynku, to replika wykonana w 1925 r. właśnie przez Marcina Rożka, a  bezcenny oryginał z XVI w. przechowywany jest w Muzeum Historii Miasta Poznania w pobliskim ratuszu.

Ostatnie kilka lat przed wybuchem II wojny światowej Marcin Rożek żył i tworzył w Wolsztynie, gdzie w domu przy ulicy 5 Stycznia 34 miał swoją pracownię. Po wojnie utworzono tam poświęcone mu muzeum, co było możliwe dzięki przekazaniu przez jego siostrę prywatnej kolekcji pamiątek po artyście. Tam także można zobaczyć jego rzeźby wykonane z kamienia, drewna i metalu (brąz).

Również w Grodzisku podziwiać można dzieła tego wielkiego artysty. Na cmentarzu parafialnym odnowiono niedawno znajdującą się niedaleko Pomnika Powstańców Wielkopolskich piękną rzeźbę  nagrobną matki z dzieckiem. Podobno zamówił ją u Marcina Rożka grodziski adwokat po śmierci swojej żony, która zmarła przy porodzie.

Obok znajduje się również piękna choć już trochę zniszczona upływem czasu figura na grobowcu rodziny Wieloch, której autorstwo również przypisuje się Marcinowi Rożkowi. Natomiast w grodziskim kościele farnym podziwiać można jego wykonaną w drewnie gruszkowym rzeźbę św. Franciszka. Znajduje się ona na bocznej ścianie świątyni po lewej stronie patrząc na ołtarz główny.

W czasie okupacji Marcin Rożek ukrywał się często zmieniając miejsca pobytu, lecz w 1941 r. został aresztowany w Tarnowie Podgórnym i uwięziony był w Forcie VII. Później, podobno za odmowę wykonania portretu Adolfa Hitlera, wysłano go do obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie zmarł z wycieńczenia.

Jacek Gawron

  • Historyczne zdjęcia artysty w mundurze powstańczym oraz w pracowni przy pracy udostępniamy dzięki uprzejmości Muzeum Regionalnego w Wolsztynie.

Darmowa aplikacja na androida. Aktualne informacje i komentarze z PGO24 na Twoim smartfonie.Aplikacja PGO24

Polub PGO24 na Facebooku, aby być na bieżąco!

Więcej filmów z PGO24